Ücret Kazançları Vergi Rehberi 2013

1. GİRİŞ

Bu rehber, gerçek usulde ücret geliri elde eden kişilere, işverenler tarafından yapılan ücret ödemelerinin yıl içinde kesinti suretiyle vergilendirilmesi ile 2012 yılında elde edilen ücret gelirleri için hangi hallerde yıllık beyanname verilmesi gerektiği hususlarında mükellefleri bilgilendirmek amacıyla hazırlanmıştır.

Bu rehberde; ücretin tanımı, unsurları, ücret matrahından indirim konusu yapılan unsurlar, asgari geçim indirimi uygulaması ile 2012 takvim yılında tevkifata tabi olmayan ücret geliri elde eden ücretlilerle, birden fazla işverenden ücret alan kişilerin hangi hallerde beyanname verecekleri ve beyanname verilmesi durumunda beyan edilecek gelirin tespitine ilişkin örnekli açıklamalara yer verilmiştir.

2. ÜCRETİN TANIMI

Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar (hizmet karşılığının mal olarak verilmesi) ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen (konut, araç sağlanması vb.) menfaatlerdir. Gerçek kişilerin bir takvim yılı içinde elde etmiş oldukları ücret gelirleri gelir vergisine tabidir. Ücret, bedensel ya da zihinsel bir emek karşılığında işverenden elde edilen hâsılayı ifade eder. Bu hasıla para şeklinde olabileceği gibi ayni veya para ile temsil edilebilen menfaat şeklinde de olabilir.

Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık ilişkisi niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması ücretin niteliğini değiştirmez.

2.1. Ücret Olarak Vergilendirilecek Diğer Ödemeler

Ücretin unsurlarının var olup olmadığına bakılmaksızın aşağıda yazılı ödemeler de ücret sayılmaktadır.

• Kanunla kurulan emekli sandıkları ile 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20 nci maddesinde belirtilen sandıklar tarafından ödenen ve en yüksek Devlet memuruna yapılan en yüksek ödeme tutarını aşan emekli, malûliyet, dul ve yetim aylıkları,

• Daha önce yapılmış veya gelecekte yapılacak hizmetler karşılığında verilen para ve ayınlarla sağlanan menfaatler.

• TBMM, İl Genel Meclisi ve Belediye Meclisi üyeleri ile özel kanunlarına veya idari kararlara göre kurulan daimi veya geçici bütün komisyonların üyelerine ve yukarıda sayılanlara benzer diğer kişilere bu sıfatları dolayısıyla ödenen veya sağlanan para, ayın ve menfaatler.

• Yönetim ve Denetim Kurulları başkanı ve üyeleriyle, tasfiye memurlarına bu sıfatları dolayısıyla ödenen veya sağlanan para, ayın ve menfaatler.

• Bilirkişilere, resmi arabuluculara, eksperlere, spor hakemlerine ve her türlü yarışma jürisi üyelerine ödenen veya sağlanan para, ayın ve menfaatler.

3. ÜCRETİN UNSURLARI

Gelir vergisi açısından bir ödemenin ücret ya da başka bir gelir unsuru olarak vergilendirilip vergilendirilmeyeceği aşağıda sayılan üç unsura göre tespit edilecektir. Bu üç unsur birlikte varsa elde edilen gelir ücret olarak vergilendirilecek, aksi takdirde ücretten söz etmek mümkün olmayacaktır.

Ücret gelirini meydana getiren 3 temel unsur şöyledir:

• Bir işverene tabi olma: Herhangi bir ödemenin ücret olarak kabul edilebilmesi için gerekli olan ilk unsur çalışanın işverene tabi olmasıdır. İşveren, hizmet erbabını işe alan, emir ve talimatları dahilinde çalıştıran gerçek ve tüzel kişilerdir. Çalışanın işverene bağlılığı, fiili olabileceği gibi kanun, tüzük, yönetmelik veya sözleşmelerle de saptanmış olabilmektedir.

• Belli bir iş yerine bağlı olma: İş yeri ticari, sınai, zirai ve mesleki bir faaliyetin yürütülmesi için tahsis edilen veya bu faaliyetlerde kullanılan yerlerdir. Bu yerlere bağlılık, hukuki anlamda bir bağlılıktır. Hizmetin mutlaka fiilen iş yerinde yapılması zorunlu değildir.

• Hizmetin karşılığı olarak bir ödemenin yapılması: Ödeme bir hizmet karşılığı değilse ücret sayılmasına imkân yoktur. Hizmet karşılığı olarak yapılan ödeme, nakit (haftalık, aylık vb.), ayın (hizmet karşılığının mal olarak verilmesi) veya para ile temsil edilebilen menfaatler (konut, araç sağlanması gibi) şeklinde olabilir.

4. ÜCRET GELİRİNİN VERGİLENDİRME ŞEKLİ

Ücret gelirleri iki şekilde vergilendirilmektedir:

• Gerçek ücretler

• Diğer ücretler

4.1. Gerçek Ücretler

Ücret gelirlerinin vergilendirilmesinde ilke olarak gerçek usul kabul edilmiştir. Vergi, gelirin gerçek ve safi tutarı üzerinden alınmaktadır.

4.1.1. Ücretin Safi Tutarının Tespiti

Ücretin safi tutarı, işveren tarafından verilen para ve ayınlarla sağlanan yararlar toplamından (yani ücretin gayrisafi tutarından) belli indirimlerin yapılmasından sonra kalan miktardır.

Bu indirimler şunlardır:

• Emekli aidatı ve sosyal sigorta primleri,

• Sosyal güvenlik destekleme primi,

• İşsizlik sigortası primi,

• Şahıs sigorta primleri,

• Bireysel emeklilik katkı payları, (2012 yılı gelirlerini 2013 yılında yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edecekler için)

• OYAK ve benzeri kamu kurumlarınca yapılan yasal kesintiler,

• Sendikalara ödenen aidatlar (işçi ve memur sendikaları),

• Sakatlık indirimi.

4.1.1.1. Emekli Aidatı ve Sosyal Sigorta Primleri

Kanunla kurulan emekli sandıkları ile 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20 nci maddesinde belirtilen sandıklara ödenen aidat ve primler ücretin gayrisafi tutarından indirilebilir.

Emekli Sandığı ve Sosyal Sigorta Kurumu üyelerine, çeşitli yasalarla, daha önceki dönemlerde ödenmemiş bulunan aidat veya primlerin borçlanmak suretiyle ödeme ve dolayısıyla emekliliğe esas alınacak hizmet sürelerini uzatabilme hakkı tanınmaktadır.

Emeklilik aidatı ve sosyal sigorta primlerinin gider olarak indirilmesi, yasal olarak kabul edilmiş bulunan kurumlara, yasalarında öngörülen şekilde ücretten kesilmek suretiyle ödenen borçlanma aidat ve primlerinin tutarına ve oranına bakılmaksızın, kesildiği aya ait gelir vergisi matrahının tespitinde indirim olarak dikkate alınmaktadır.

Aidat peşin olarak toptan ödenmiş ise, ödenen tutarın tamamı indirim konusu yapılıncaya kadar gayrisafi ücret tutarından indirim konusu yapılması gerekir.

Ücretin gerçek ve safi tutarının tespitinde indirim konusu yapılan aidat ve primleri, herhangi bir nedenle geri alan ve kendilerine toptan ödeme yapılanların, yeniden iştirakçi durumuna girmeleri nedeniyle ilgili kuruma peşin ya da borçlanma suretiyle iade ettikleri aidat ve primleri tekrar ücret matrahından indirim konusu yapmaları mümkün değildir.

4.1.1.2. Sosyal Güvenlik Destekleme Primi

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununa göre hesaplanarak işçiden kesilen sosyal güvenlik destekleme primi de ücretin gerçek safi tutarının hesaplanması sırasında indirim unsuru olarak dikkate alınabilecektir.

4.1.1.3. İşsizlik Sigortası Primi

4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun 49 uncu maddesi kapsamında ücretliler tarafından ödenen işsizlik sigortası primleri de ayrıca ücretin gerçek safi tutarının hesaplanması sırasında indirim unsuru olarak dikkate alınabilecektir.

4.1.1.4. Şahıs Sigorta Primleri ve Bireysel Emeklilik Katkı Payları

2012 yılı gelirlerini 2013 yılında yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edecekler için:

Sigortanın ve emeklilik sözleşmesinin Türkiye’de kâin ve merkezi Türkiye’de bulunan bir sigorta veya emeklilik şirketi nezdinde akdedilmiş olması şartıyla; ücretlinin şahsına, eşine ve küçük çocuklarına ait hayat, ölüm, kaza, hastalık, sakatlık, işsizlik, analık, doğum ve tahsil gibi şahıs sigorta poliçeleri için hizmet erbabı tarafından ödenen primler ile bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payları, ücretin gerçek safi tutarının tespitinde indirim konusu yapılabilecektir.

İndirim konusu yapılacak prim, aidat ve katkıların toplamı, ödendiği ayda elde edilen ücretin bireysel emeklilik sistemi için % 10’unu, bireysel emeklilik sistemi dışındaki şahıs sigorta poliçeleri için ödenen primlerde, ödendiği ayda elde edilen ücretin % 5’ini ve yıllık olarak asgari ücretin yıllık tutarını aşamaz.

01.01.2013 tarihinden itibaren geçerli olacak uygulama:

01.01.2013 tarihinden geçerli olmak üzere bireysel emeklilik için ödenen katkı payları safi ücretin tespitinde indirim konusu yapılamayacak olup, şahıs sigortaları için ödenen primlerin

elde edilen ücretin % 15’ine kadar olan kısmı aşağıdaki açıklamalar dikkate alınarak ücret matrahının tespitinde indirilebilecektir.

Vergiye tabi ücret matrahının tespitinde dikkate alınacak sigorta primleri; sigortanın Türkiye’de kâin ve merkezi Türkiye’de bulunan bir emeklilik veya sigorta şirketi nezdinde akdedilmiş olması şartıyla;

– Ücretlinin şahsına, eşine ve küçük çocuklarına ait birikim priminin alındığı hayat sigortası poliçeleri için hizmet erbabı tarafından ödenen primlerin %50’si ile

– Ölüm, kaza, sağlık, hastalık, sakatlık, işsizlik, analık, doğum ve tahsil gibi şahıs sigorta poliçeleri için hizmet erbabı tarafından ödenen primlerin tamamı indirim konusu yapılabilecektir.

4.1.1.5. Sendikalara Ödenen Aidatlar

İşçi sendikalarına ödenen aidatlar, aidatın ödendiğinin sendika tarafından verilecek bir makbuzla belgelendirilmesi kaydıyla, vergi matrahının tayininde gayrisafi ücret tutarından indirilebilecektir.

Sendika aidatı işverenler tarafından ücretlerden kesilmek suretiyle ödenmekte ise ve bu şekilde ödenen aidatın ücret bordrosunda gösterilmesi durumunda makbuz aranmaz.

Diğer taraftan, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Kanunu hükümleri uyarınca kamu görevlileri sendikalarından birisine üye olup, kendisinden sendika tarafından belirlenen tutar kadar kesilen sendika aidatı ücretin safi tutarının tespitinde matrahtan indirim konusu yapılabilecektir.

4.1.1.6. Sakatlık İndirimi

Gelir Vergisi Kanununa göre çalışma gücünün asgari %80’ini kaybetmiş bulunan hizmet erbabı birinci derece sakat, asgari %60’ını kaybetmiş bulunan hizmet erbabı ikinci derece sakat, asgari %40’ını kaybetmiş bulunan hizmet erbabı ise üçüncü derece sakat sayılır ve elde ettikleri ücret gelirlerinden aşağıda belirtilen aylık sakatlık indirimi tutarları indirilir.

– 2013 yılında elde edilecek ücret gelirlerinde dikkate alınacak sakatlık indirimi aylık tutarları şöyledir:

Birinci derece sakatlar için 800 TL
İkinci derece sakatlar için 400 TL
Üçüncü derece sakatlar için 190 TL

– 2012 yılında elde edilen ücret gelirlerinin yıllık beyanname ile beyanında dikkate alınacak sakatlık indirimi yıllık tutarları şöyledir:

Birinci derece sakatlar için ( 770 x 12) 9.240 TL
İkinci derece sakatlar için (380 x 12) 4.560 TL
Üçüncü derece sakatlar için (180 x 12) 2.160 TL

Ücretli kişinin kendisi özürlü ise sakatlık indirimi tutarı gelir vergisi kesintisi yapılırken ücret matrahından indirilerek uygulanır. Bu indirimden bakmakla yükümlü olduğu özürlü kişi bulunan hizmet erbabı da yararlanır.

Ayrıca ücret gelirlerini yıllık beyanname ile beyan eden ve bakmakla yükümlü olduğu özürlü kişi bulunan hizmet erbabı da sakatlık indiriminden yararlanabilecektir.

Ücret geliri yıl içinde kesintiye tabi olmadığı için gelir vergisi beyannamesi veren hizmet erbapları da bu indirimi yıllık olarak hesaplayıp beyanname üzerinden indirebilirler. Ancak, yıl içinde ücret matrahından indirim konusu yapılan sakatlık indirimi tutarının ikinci kez yıllık beyannamede indirim konusu yapılması mümkün değildir.

Ücretin gerçek ve safi tutarlarının tespitinde gelir vergisi gibi kişisel vergiler ve ücret dolayısıyla ödenen damga vergisi gibi ücretle ilgili vergiler, ücretin gayrisafi tutarından indirilemez.

4.1.2. Gerçek Usule Tabi Ücretlerin Vergilendirilmesi

Gerçek usule tabi ücretlerin vergilendirilmesi iki şekilde yapılmaktadır:

• Ücretten işveren tarafından vergi kesintisi yapılması,

• Elde edilen ücretin yıllık beyanname ile beyan edilmesi.

4.1.2.1. Kesinti Yoluyla Vergilendirme

Ücretin ödenmesi sırasında sorumlular tarafından verginin kesilerek vergi dairelerine yatırılmasına kesinti (tevkifat) usulü denilmektedir. Gerçek usulde elde edilen ücretlerin vergilendirilmesi esas olarak bu yöntemle yapılmaktadır.

4.1.2.2. Ücretin Yıllık Beyanname ile Beyan Edilmesi

Tek işverenden alınmış ve kesinti suretiyle vergilendirilmiş ücret gelirleri için tutarı ne olursa olsun yıllık beyanname verilmeyecek, diğer gelirler için beyanname verilmesi halinde de bu gelirler beyannameye dahil edilmeyecektir.

Kesintiye tabi tutulmamış ücret gelirleri için ise bu rehberin ‘4.2. Diğer Ücretler’ bölümünde açıklanan diğer ücretler hariç, tutarı ne olursa olsun yıllık beyanname verilecektir.

Ücret gelirlerinin yıllık beyannameye dahil edilmesi halinde, beyan edilen gelir üzerinden hesaplanan vergiden, yıl içinde ödenen ücret üzerinden kesilen gelir vergisinin asgari geçim indirimi düşülmeden önceki tutarı mahsup edilecektir.

2012 yılında elde ettikleri ücret gelirleri nedeniyle beyanname vermek zorunda olanlar;

• Birden fazla işverenden kesinti yoluyla vergilendirilmiş ücret geliri elde eden ücretlilerden, birden sonraki işverenden aldıkları ücretlerin toplamı 25.000 TL’yi (Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutar) aşan ücretliler,

• Ücretlerini yabancı bir memleketteki işverenden doğrudan doğruya alan hizmet erbabı (istisna kapsamında olanlar hariç),

• İstisnadan faydalanmayan yabancı elçilik ve konsolosluk memur ve hizmetlileri,

• Maliye Bakanlığınca yıllık beyanname ile bildirilmesi gerekli görülen ücret ödemesi yapılanlar,

• Ücreti kesinti yoluyla vergilendirilmeyen yukarıda sayılanlar dışında kalan ücretliler.

Öte yandan dar mükellef gerçek kişiler, tamamı Türkiye’de tevkif suretiyle vergilendirilmiş olan ücret gelirleri için yıllık beyanname vermeyecekler ve diğer gelirleri için beyanname vermeleri halinde de bu gelirlerini beyannameye dahil etmeyeceklerdir.

4.1.2.2.1. Birden Fazla İşverenden Alınan Ücretler

Birden fazla işverenden ücret alan ve birden sonraki işverenden aldıkları ücretlerin toplamı Gelir Vergisi Kanununda yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı (2012 yılı için bu tutar 25.000 TL’dir.) aşmayan mükelleflerin, tamamı kesinti yoluyla vergilendirilmiş ücretleri yıllık beyanname ile beyan edilmeyecektir. Ancak, birden sonraki işverenden alınan ücretlerin toplamı 25.000 TL’yi aşması durumunda, ücretlerin tamamı (ilk işverenden alınan ücrette dahil olmak üzere) yıllık beyannameye dahil edilecektir. Birden fazla işverenden ücret alınması halinde, birinci işverenden alınan ücretin hangisi olacağı ücretli tarafından serbestçe belirlenecektir.

Gayrisafi ücret tutarından Gelir Vergisi Kanununun 63 üncü maddesinde hüküm altına alınan indirimler yapıldıktan sonra bulunan gerçek safi tutar üzerinden Gelir Vergisi Kanunun 31 inci maddesinde yer alan indirimin yapılmasından sonra bulunan vergi matrahının, Gelir Vergisi Kanununun 86 ncı maddesine göre ücret gelirinin beyan sınırını aşıp aşmadığının tespitinde dikkate alınması gerekmektedir._

2012 yılında tevkifata tabi olarak birden fazla işverenden elde edilen ücret gelirlerinin yıllık beyanname ile beyanı ile ücret geliri ve diğer gelir unsurlarının birlikte elde edilmesi durumunda beyan edilecek gelirin tespitine ilişkin örnekler aşağıda yer almaktadır.

Örneklerde, ücret ve diğer gelir unsurlarından yıl içinde yapılan gelir vergisi tevkifat tutarları dikkate alınmamış olup; yıllık beyanname ile beyan edilen gelir unsurları ile ilgili olarak yıl içinde tevkif suretiyle ödenen vergilerin beyannamede hesaplanan gelir vergisinden mahsup edileceği tabiidir.

ÖRNEK 1: Bayan (A), 2012 yılında üç ayrı işverenden ücret geliri elde etmiş ve ücretlerin tamamı kesinti yoluyla vergilendirilmiştir.

Birinci işverenden alınan ücret 33.000 TL
İkinci işverenden alınan ücret 14.000 TL
Üçüncü işverenden alınan ücret 9.000 TL
Beyan edilecek gelir tutarı Yok

Örnekte yer alan ve birinci işverenden alınan ücret toplama dahil edilmeyecek olup, ikinci ve üçüncü işverenden alınan (14.000 + 9.000 =) 23.000 TL ücretler toplamı 25.000 TL’lik beyan sınırını aşmadığından ücret gelirlerinin tamamı beyan edilmeyecektir.

ÖRNEK 2: Bay (B), 2012 yılında üç ayrı işverenden tamamı tevkif yoluyla vergilendirilmiş ücret geliri elde etmiştir.

Birinci işverenden alınan ücret 29.000 TL
İkinci işverenden alınan ücret 24.000 TL
Üçüncü işverenden alınan ücret 14.000 TL
Beyan edilecek gelir tutarı 67.000 TL

Birinci işverenden alınan ücret toplama dahil edilmeyecek olup, 2 nci ve 3 üncü işverenden alınan ücretler toplamı (24.000 +14.000 =) 38.000 TL, 25.000 TL’lik beyan sınırını aştığı için birinci işverenden aldığı 29.000 TL dahil olmak üzere 67.000 TL ücret gelirinin tamamı beyan edilecektir.

ÖRNEK 3: Serbest meslek erbabı Bay (C) serbest meslek kazancının yanında tamamı kesinti yoluyla vergilendirilmiş iki işverenden ücret geliri elde etmiştir.

Serbest meslek kazancı 45.000 TL
Birinci işverenden alınan ücret 35.000 TL
İkinci işverenden alınan ücret 21.000 TL
Beyan edilecek gelir tutarı 45.000 TL

Mükellef elde etmiş olduğu serbest meslek kazancı nedeniyle mutlaka beyanname verecektir. Birinci işverenden alınan hariç, ikinci işverenden alınan ücret geliri ise 25.000 TL’lik beyan sınırını aşmadığından ücret gelirleri beyannameye dahil edilmeyecektir.

ÖRNEK 4: Bay (D)’nin tamamı üzerinden tevkifat yapılmış olan 2012 yılı gelirleri aşağıdaki gibidir.

Birinci işverenden alınan ücret 60.000 TL
İkinci işverenden alınan ücret 23.000 TL
İşyeri kira geliri (Brüt) 45.000 TL
Beyan edilecek gelir tutarı 45.000 TL

Mükellefin birden sonraki işverenden aldığı ücret geliri olan 23.000 TL, 25.000 TL’lik beyan sınırını aşmadığından, ücret gelirleri beyan edilmeyecektir.

Tevkifata tabi işyeri kira geliri ise 2012 yılı için geçerli olan 25.000 TL’lik beyanname verme sınırını aştığından mükellef sadece bu gelirini beyan edecektir.

ÖRNEK 5: Bay (F), üç ayrı şirkette yönetim kurulu üyesi olup, 2012 yılında elde ettiği ücret gelirlerinin tamamı tevkif yoluyla vergilendirilmiştir. Ödevli ayrıca 18.000 TL konut kira geliri elde etmiştir.

Birinci işverenden alınan ücret 40.000 TL
İkinci işverenden alınan ücret 20.000 TL
Üçüncü işverenden alınan ücret 15.000 TL
Konut kira geliri 18.000 TL
Beyan edilecek gelir tutarı 93.000 TL

Ödevli, birden fazla işverenden aldığı ücret gelirinin yanı sıra konut kira geliri elde etmiştir. Beyanname verilip verilmeyeceği öncelikle ücret gelirleri dikkate alınarak değerlendirilecektir. Ücret gelirleri ile ilgili olarak birinci işverenden alınan ücret hariç, ikinci ve üçüncü işverenden alınan ücretlerin toplamı (20.000 +15.000 =) 35.000 TL, 25.000 TL’lik beyan sınırını aştığı için birinci işverenden alınan ücret de dahil olmak üzere ücret gelirlerinin tamamı olan 75.000 TL beyan edilecektir.

Konut kira geliri ise 2012 yılı için belirlenen 3.000 TL’lik istisna tutarını aştığından tamamı beyannameye dahil edilecektir.

4.1.2.2.2. Yabancı Bir Ülkedeki İşveren Tarafından Doğrudan Doğruya Ödenen Ücretler

Yabancı ülkelerde bulunan işverenlerden alınan ve tevkifata tabi olmayan ücretler (varsa Türkiye dahilindeki kazanç ve iratlarıyla birlikte) ikametgâhın bulunduğu yerin vergi dairesine yıllık beyanname ile beyan edilir.

Ancak; Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesinin 14 numaralı bendi gereğince, kanunî ve iş merkezi Türkiye’de bulunmayan dar mükellefiyete tabi işverenlerin yanında çalışan hizmet erbabına, işverenin Türkiye dışında elde ettiği kazançları üzerinden döviz olarak ödediği ücretler Gelir Vergisinden istisna edilmiştir.

Bu istisnanın uygulanabilmesi için;

– Türkiye’de hizmet arz eden gerçek kişinin bağlı bulunduğu işverenin dar mükellef kurum olması, bu kurumun da Türkiye’de hiçbir şekilde kazanç elde edecek mahiyette faaliyette bulunmaması,

– Dar mükellef kurumda çalışan kişinin hizmet erbabı ve yapılan ödemenin de ücret niteliğinde olması,

– Dar mükellef kurumun Türkiye’deki personeline yapacağı ödemenin bu kurumun yurtdışı kazançlarından karşılanması,

– Ücretin döviz olarak ödenmesi,

– Ödenen ücretin dar mükellef kurumun Türkiye’deki hesaplarına gider olarak kaydedilmemesi şartlarını bir arada taşıması gerekmektedir.

ÖRNEK 6: (A) Firmasının Ankara’daki irtibat bürosunda çalışan Bay (C)’ye, işvereni tarafından Türkiye dışında elde ettiği kazançları üzerinden 2012 yılında 50.000 Dolar tevkifata tabi tutulmamış ücret ödenmiştir. Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesinin 14 numaralı bendine göre döviz olarak ödenen ücretler gelir vergisinden istisna olduğundan ödevli yıllık beyanname vermeyecektir.

4.1.2.2.3. Yabancı Elçilik ve Konsolosluklarda Çalışan ve İstisnadan Faydalanmayan Memur ve Hizmetlilere Ödenen Ücretler

Yabancı ülkelerin Türkiye’de bulunan elçi, maslahatgüzar ve konsolosları ile elçilik ve konsolosluklara mensup olan ve o ülkenin uyruğunda bulunan memurları dışında kalan memur ve hizmetlilerin yalnızca bu işlerden dolayı aldıkları ücretler, karşılıklı olmak koşuluyla gelir vergisinden istisna edilmiştir.

Karşılıklılık esasının uygulanmadığı durumlarda karşılık esasına uymayan ülkenin Türkiye’deki temsilciliğinde çalışan memurlar istisnadan yararlanamazlar. Bu durumda ücret sahipleri elde ettikleri tevkifatsız ücret gelirini yıllık gelir vergisi beyannamesiyle oturdukları mahallin vergi dairesine beyan edeceklerdir.

ÖRNEK 7: İstanbul’daki (X) Konsolosluğunda çalışan Türk uyruklu Bayan (Y), 2012 yılında 42.000 TL ücret geliri elde etmiştir. Karşılıklılık ilkesinin geçerli olmaması nedeniyle, anılan personelin elde ettiği ücret istisna kapsamında değildir.

Buna göre, (X) Konsolosluğunda çalışan Türk uyruklu personel, ücretinden tevkifat yapılmadığından ve karşılıklılık esasının geçerli olmaması nedeniyle, 42.000 TL ücret gelirinin tamamını yıllık beyanname ile beyan edecektir.

4.1.3. Yıllık Beyannameye Dahil Edilen Gelirlerden Yapılacak İndirimler

Yıllık beyanname ile bildirilecek gelirlere ilişkin indirimler Gelir Vergisi Kanunu ile diğer kanunlarda belirtilmiştir. Gelir vergisi matrahının tespitinde gelir vergisi beyannamesinde bildirilecek gelirlerden aşağıda belirtilen indirimlerin yapılabilmesi için yıllık beyanname ile bildirilecek bir gelirin bulunması ve yapılacak indirimlerin ilgili mevzuatta belirtilen şartları taşıması gerekmektedir.

Buna göre indirim konusu yapılabilecek bazı hususlar şunlardır:

1- Şahıs sigorta şirketlerine ödenen primler ile bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payları,

2- Eğitim ve sağlık harcamaları,

3- Bağış ve yardımlar,

4- Sponsorluk harcamaları,

5- Doğal afetler ile ilgili ayni ve nakdi bağışlar,

6- Türkiye Kızılay Derneğine ve Türkiye Yeşilay Cemiyetine makbuz karşılığı yapılan nakdi bağış ve yardımlar,

7- Bireysel Katılım Yatırımcısı İndirimi (6327 sayılı Kanunla Gelir Vergisi Kanununa eklenen Geçici 82. maddeye göre yapılacak indirim)

8- Eskişehir 2013 Türk Dünyası Kültür Başkenti Hakkında Kanuna göre kurulan Ajans ile EXPO 2016 Antalya Ajansına yapılan her türlü nakdî ve ayni bağış ve yardımlar,

9- Diğer kanunlara göre tamamı indirilecek bağış ve yardımlar.

4.1.3.1. Şahıs Sigorta Şirketlerine Ödenen Primler ile Bireysel Emeklilik Sistemine

Ödenen Katkı Payları

Yıllık beyanname veren mükellefler, vergi matrahlarının tespitinde bireysel emeklilik sistemine ödedikleri kendisine, eşine ve küçük çocuklarına ait katkı payının beyan edilen gelirin % 10’una kadar olan kısmını gelir vergisi matrahlarının tespitinde indirim konusu yapabileceklerdir. Bireysel emeklilik dışında kalan şahıs sigortaları için ödenen primlerin ise beyan edilen gelirin % 5’ine kadar olan kısmı matrahın tespitinde indirim konusu yapılacaktır. İndirim konusu yapılacak tutarın hesaplamasında beyan edilen gelir olarak beyana tabi geliri sadece gayrimenkul sermaye iradından ibaret olan mükellefler için yıllık gelir vergisi beyannamesinin safi irat satırında yer alan tutar esas alınacaktır.

Bireysel emeklilik sistemi ile diğer şahıs sigortaları için ödenen katkı payı ve primlerin birlikte olması halinde matrahtan indirim konusu yapılabilecek tutar beyan edilen gelirin % 10’u ile sınırlı olacaktır. Bu durumda şahıs sigorta primleri için % 5 oranındaki sınır ayrıca aranacaktır. Diğer taraftan, indirim konusu yapılacak prim, aidat ve katkı paylarının toplamı, asgari ücretin yıllık brüt tutarını aşamaz (2012 yılı gelirlerine ilişkin olarak kullanılacak olan asgari ücretin yıllık brüt tutarı 10.962 TL’dir).

4.1.3.2. Eğitim ve Sağlık Harcamaları

Aşağıda belirtilen şekilde yapılan eğitim ve sağlık harcamaları beyan edilen gelirin % 10’unu aşmaması şartıyla yıllık beyanname ile bildirilecek gelirlerden indirilir.

• Eğitim ve sağlık harcamaları Türkiye’de yapılmalıdır.

• Gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olan gerçek veya tüzel kişilerden alınacak belgelerle tevsik edilmelidir.

• Söz konusu harcamalar mükellefin kendisi, eşi ve küçük çocuklarına ilişkin olmalıdır.

İndirim konusu yapılacak tutarın hesaplamasında gayrisafi hasılattan giderler düşüldükten, geçmiş yıl zararları ve indirimler düşülmeden önceki safi irat esas alınacaktır.

4.1.3.3. Bağış ve Yardımlar

4.1.3.3.1. Sınırlı İndirilecekler

Gelir vergisi mükellefleri, Genel ve özel bütçeli kamu idareleri, il özel idareleri, belediyeler, köyler ile kamu yararına çalışan dernekler ve Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıflara yıllık toplamı beyan edilecek gelirin % 5’ini (kalkınmada öncelikli yöreler kapsamındaki illerde zikredilen kurum/kuruluş, dernek veya vakıflara yapılan bağış ve yardımların yıllık toplamı beyan edilecek gelirin % 10’unu) aşmamak üzere, makbuz karşılığında yaptıkları bağış ve yardımları yıllık beyanname ile bildirilecek gelirlerinden indirim konusu yapabilirler.

4.1.3.3.2. Sınırsız İndirilecekler

a) Genel ve özel bütçeli kamu idarelerine, il özel idarelerine, belediyelere ve köylere bağışlanan okul, sağlık tesisi ve yüz yatak (kalkınmada öncelikli yörelerde elli yatak) kapasitesinden az olmamak üzere öğrenci yurdu ile çocuk yuvası, yetiştirme yurdu, huzurevi, bakım ve rehabilitasyon merkezi ile mülki idare amirlerinin izni ve denetimine tabi olarak yaptırılacak ibadethaneler ve Diyanet İşleri Başkanlığı denetiminde yaygın din eğitimi verilen tesislerin inşası dolayısıyla yapılan harcamalar veya bu tesislerin inşası için bu kuruluşlara yapılan her türlü bağış ve yardımlar ile mevcut tesislerin faaliyetlerini devam ettirebilmeleri için yapılan her türlü nakdî ve aynî bağış ve yardımların tamamı beyan edilen gelirden indirilebilecektir.

Okul, sağlık tesisi, öğrenci yurdu ve diğer tesisler ile mülki idare amirlerinin izni ve denetimine tabi olarak yaptırılan ibadethane ve Diyanet İşleri Başkanlığı denetiminde yaygın din eğitimi verilen tesislerin yapımı veya bu tesislerin faaliyetlerine devam edebilmeleri için yapılan bağış ve yardımların (harcamaların) herhangi bir sınırlamaya tabi olmaksızın vergi matrahının tespitinde dikkate alınabilmesi için bu bağış ve yardımların genel bütçeye dahil daireler, özel bütçeli kamu idareleri, il özel idareleri, belediyeler, köylere yapılması gerekmektedir. Ayrıca, mülki idare amirlerinin izni ve denetimine tabi olarak yaptırılan ibadethaneler ve/veya Diyanet İşleri Başkanlığı denetiminde yaygın din eğitimi verilen tesislerin inşası veya faaliyetine devam etmesine yönelik yapılan bağış ve yardımların; anılan amaçlarla kurulmuş bulunan vakıf veya derneklere de yapılması mümkündür.

b) Fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflara Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde bağışlanan gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddelerinin maliyet bedellerinin tamamı beyan edilecek gelirden indirilebilecektir.

c) Genel ve özel bütçeli kamu idareleri, il özel idareleri, belediyeler, köyler, kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıflar ve bilimsel araştırma faaliyetinde bulunan kurum ve kuruluşlar tarafından yapılan ya da Kültür ve Turizm Bakanlığınca desteklenen veya desteklenmesi uygun görülen çalışmalara ilişkin harcamalar ile bu amaçla yapılan her türlü bağış ve yardımların tamamı beyan edilen gelirden indirim konusu yapılabilecektir.

4.1.3.4. Sponsorluk Harcamaları

3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile 3813 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun kapsamında yapılan sponsorluk harcamalarının;

• Amatör spor dalları için tamamı,

• Profesyonel spor dalları için % 50’si

yıllık beyanname ile bildirilecek gelirlerden indirim konusu yapılabilecektir.

4.1.3.5. Doğal Afetler ile İlgili Ayni ve Nakdi Bağışlar

Bakanlar Kurulunca yardım kararı alınan doğal afetler dolayısıyla Başbakanlık aracılığıyla makbuz karşılığı yapılan ayni veya nakdi bağışların tamamı indirim konusu yapılabilecektir.

4.1.3.6. Türkiye Kızılay Derneğine ve Türkiye Yeşilay Cemiyetine Makbuz Karşılığı Yapılan Nakdi Bağış ve Yardımlar

İktisadi işletmeleri hariç, Türkiye Kızılay Derneğine ve Türkiye Yeşilay Cemiyetine makbuz karşılığı yapılan nakdi bağış ve yardımların tamamı indirim konusu yapılabilecektir.

4.1.3.7. Eskişehir 2013 Türk Dünyası Kültür Başkenti Hakkında Kanuna göre kurulan Ajans ile EXPO 2016 Antalya Ajansına yapılan her türlü nakdî ve ayni bağış ve yardımlar

Eskişehir 2013 Türk Dünyası Kültür Başkenti Hakkında Kanuna göre kurulan Ajansa ve EXPO 2016 Antalya Ajansına yapılan her türlü nakdî ve ayni bağış ve yardımlar ile sponsorluk harcamalarının tamamı indirim konusu yapılabilecektir.

4.1.3.8. Diğer Kanunlara Göre Tamamı İndirilecek Bağış ve Yardımlar

Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanununa, Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumunun Kuruluşu Hakkındaki Kanuna, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanununa, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Kanununa, Türk Silahlı Kuvvetleri Güçlendirme Vakfı Kanununa, Milli Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Seferberlik Kanununa ve İlköğretim ve Eğitim Kanununa göre yapılan ayni/nakdi bağışların ve yardımların tamamı indirilebilecektir.

Bağış ve yardımın nakden yapılmaması halinde, bağışlanan veya yardımın konusunu teşkil eden mal veya hakkın varsa mukayyet değeri, yoksa Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre Takdir Komisyonunca

tespit edilecek değeri esas alınır.

4.1.4. Yıllık Beyan Esasında Beyannamenin Verilme Zamanı ve Yeri

1 Ocak- 31 Aralık 2012 döneminde elde edilen beyana tabi ücret gelirlerinin 2013 yılının Mart ayının başından yirmibeşinci günü akşamına kadar (1 Mart – 25 Mart) verilecek gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmesi gerekmektedir. Beyanname mükellefin ikametgâhının bulunduğu yer vergi dairesine verilecektir.

Ücret kazançları nedeniyle verilecek beyannameler ihtiyari olarak elektronik ortamda gönderilmek istenilmesi halinde, elektronik ortamda beyanname gönderme aracılık yetkisi almış meslek mensupları vasıtasıyla gönderilebilecektir.

4.1.5. Hesaplanan Verginin Ödenme Zamanı ve Yeri

Beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisi MART ve TEMMUZ aylarında olmak üzere iki eşit taksitte ödenir. Hesaplanan vergi;

• Mükellefin bağlı bulunduğu vergi dairesine,

• Bağlı olunan vergi dairesindeki hesabın bildirilmesi şartıyla diğer vergi dairelerine,

• Tahsile yetkili banka şubelerine ödenebilir.

4.1.6. Vergi Tarifesi

Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesi uyarınca 2012 takvim yılı gelirlerine uygulanacak vergi tarifesi şöyledir;

10.000 TL’ye kadar % 15
25.000 TL’nin 10.000 TL’si için 1.500 TL, fazlası % 20
58.000 TL’nin 25.000 TL’si için 4.500 TL (ücret gelirlerinde 88.000 TL’nin 25.000 TL’si için 4.500 TL), fazlası % 27
58.000 TL’den fazlasının 58.000 TL’si için 13.410 TL (ücret gelirlerinde 88.000 TL’den fazlasının 88.000 TL’si için 21.510 TL), fazlası % 35
Diğer taraftan 2013 takvim yılı gelirlerine aşağıdaki vergi tarifesi uygulanacaktır.
10.700 TL’ye kadar % 15
26.000 TL’nin 10.700 TL’si için 1.605 TL, fazlası % 20
60.000 TL’nin 26.000 TL’si için 4.665 TL (ücret gelirlerinde 94.000 TL’nin 26.000 TL’si için 4.665 TL), fazlası % 27
60.000 TL’den fazlasının 60.000 TL’si için 13.845 TL (ücret gelirlerinde 94.000 TL’den fazlasının 94.000 TL’si için 23.025 TL), fazlası % 35

4.2. Diğer Ücretler

Bir kısım hizmet erbabının gerçek ücret üzerinden vergilendirilmesi ücretin saptanmasındaki güçlük nedeniyle mümkün olmamaktadır. Diğer ücretlilerin safi ücretleri, takvim yılı başında geçerli olan ve sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan asgari ücretin yıllık brüt tutarının %25’idir. Buna göre, 2013 yılında diğer ücret geliri elde eden hizmet erbabının safi ücreti, 2013 takvim yılı başında geçerli olan ve sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan asgari ücretin yıllık brüt tutarının %25’i olarak hesaplanmaktadır. 2013 yılında diğer ücretli hizmet erbabının ödeyeceği gelir vergisi Şubat/2013 ayında hesaplanmakta ve tahakkuk eden gelir vergisi de iki eşit taksitte Şubat-Ağustos/2013 aylarında ödenmektedir. Gelir Vergisi Kanununda diğer ücretli kapsamında sayılan hizmet erbapları şöyledir;

• Kazançları basit usulde tespit edilen ticaret erbabı yanında çalışanlar,

• Özel hizmetlerde çalışan şoförler,

• Özel inşaat sahiplerinin ücretle çalıştırdığı inşaat işçileri,

• Gayrimenkul sermaye iradı sahibi yanında çalışanlar,

• Gerçek ücretlerinin tespitine imkân olmaması nedeniyle, Danıştay’ın olumlu görüşü ve Maliye Bakanlığınca bu kapsama alınanlar.

Diğer ücretler için yıllık beyanname verilmez, diğer gelirler nedeniyle beyanname verilmesi halinde de bu gelirler beyannameye dahil edilmez._

Diğer ücretliler tarafından ödenecek verginin hesaplanması;

– Öncelikle gelir vergisi matrahının bulunması için 2013 takvim yılı başında geçerli olan 16

yaşından büyük işçiler için uygulanan asgari ücretin (978,60) yıllık brüt tutarının %25’i (11.743,20 x %25= 2.935,80 tl) hesaplanacaktır.

-Ödenecek verginin hesaplanması için ise 2.935,80 TL olan matraha Gelir Vergisi Kanunun 103 üncü maddesinin ilk diliminde olan %15 oranı uygulanacaktır. (2.935,80 x %15= 440,37 TL)

Diğer ücretlerin vergisi, öteden beri işe devam edenlerde yıllık verginin yarısı takvim yılının 2. ayında (1-28 Şubat 2013) diğer yarısı ise 8. ayında (1-31 Ağustos 2013); takvim yılının birinci yarısı içinde işe başlayanlarda, yıllık verginin yarısı verginin karneye yazıldığı ayda, diğer yarısı takvim yılının sekizinci (Ağustos/2013) ayında, takvim yılının ikinci yarısı içinde ise başlayanlarda ise verginin karneye yazıldığı ayda ödenmesi gerekmektedir.

ÖRNEK 8: Ankara’da berberlik faaliyetinden dolayı basit usulde mükellef olan Bay (A)’nın yanında çalışan diğer ücretli hizmet erbabı Bay (B)’nin 2013 yılındaki safi ücret tutarı (vergi matrahı) ve ödeyeceği gelir vergisinin hesaplanması aşağıdaki şekilde olacaktır.

2013 Takvim Yılı Başında Geçerli

Olan Asgari Ücretin Yıllık Brüt Tutarı (978,60×12)

11.743,20 TL
Safi Ücret Tutarı (11.743,20 x %25) 2.935,80 TL
Yıllık Vergi Matrahı 2.935,80 TL
Hesaplanan Vergi Tutarı (2.935,80 x %15) 440, 37 TL
Şubat/2013’de Ödenecek Vergi Tutarı 220,19 TL
Ağustos/2013’de Ödenecek Vergi Tutarı 220,19 TL

2013 yılı için hesaplanan yıllık vergi tutarı 440, 37 TL olup, diğer ücretli Bay (B)’nin Şubat 2013 ayında vergi karnesine kaydettireceği vergi tutarını Şubat ve Ağustos/2013 aylarında iki eşit taksitte (220,19 TL olarak) ödemesi gerekmektedir.

213 sayılı Vergi Usul Kanununun 251 inci maddesine göre, kazançları basit usulde tespit edilen ticaret erbabı ile götürü gider usulünü kabul eden gayrimenkul sermaye iradı sahipleri, yanlarında çalışan hizmet erbabının belirlenen süre içinde karne almalarını ve karnelerinde yazılı vergileri ödemelerini temin etmeye mecburdurlar. Bu mecburiyete uyulmadığı takdirde;

– Zamanında karne almamış veya vergisini tarh ettirmemiş olan hizmet erbabının vergisi işveren adına tarh edilir ve vergi cezası da aynı işveren adına kesilerek ondan tahsil edilir.

– Vergi Karnesini zamanında almış ve vergisini tarh ettirmiş olan hizmet erbabının zamanında ödenmemiş olan vergisi ve gecikme zammı da yanında çalıştığı tespit edilen işverenden tahsil edilir.

5 – ASGARİ GEÇİM İNDİRİMİ

5.1. Asgari Geçim İndiriminden Yararlanacak ve Yararlanamayacak Olan Ücretliler

Asgari geçim indirimi uygulamasından, ücretleri gerçek usulde vergilendirilenler yararlanabilir. Ancak;

• Ücretleri diğer ücret kapsamında vergilendirilen hizmet erbabı,

• Ücret geliri elde etmeyen diğer gerçek kişiler,

• Başka bir kanun hükmü (4490 Türk Uluslararası Gemi Sicili Kanunu, 4691 Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu v.b.) uyarınca ücretlerinden gelir vergisi tevkifatı yapılmayanlar,

• Dar mükellefiyet kapsamında ücret geliri elde edenler,

asgari geçim indiriminden yararlanamazlar.

5.2. Asgari Geçim İndirimi Tutarının Hesaplanması

Asgari geçim indirimi, ücretin elde edildiği takvim yılı başında geçerli olan ve sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan asgari ücretin yıllık brüt tutarına;

• Mükellefin kendisi için % 50’si,

• Çalışmayan ve herhangi bir geliri olmayan eşi için % 10′ u,

• Çocukların her biri için ayrı ayrı olmak üzere; ilk iki çocuk için % 7,5’i,

• Diğer çocuklar için % 5’i,

olmak üzere ücretlinin şahsi ve medeni durumu dikkate alınarak hesaplanan indirim oranlarının uygulanması sonucu bulunacak tutarın gelir vergisi tarifesinin birinci gelir dilimine karşılık gelen %15’lik oranla çarpımı sonucunun 12’ye bölünmesiyle her aya isabet eden tutar hesaplanır. Hesaplanan bu tutar ise ödenecek gelir vergisinden mahsup edilir. Hesaplamada kullanılan formül şöyledir:

A.G.İ. Yıllık Tutarı = (Asgari Ücretin Yıllık Brüt Tutarı x A.G.İ. Oranı) x %15

Asgari geçim indiriminin yıllık tutarı, her ücretli için asgari ücret üzerinden hesaplanan yıllık vergi tutarını aşmayacak ve yıl içerisinde asgari ücret tutarında meydana gelen değişiklikler, asgari geçim indirimi uygulamasında dikkate alınmayacaktır.

2012 yılında tevkifata tabi tutulmayan ücret geliri nedeniyle yıllık beyanname veren ve asgari geçim indiriminden yararlanmak isteyen ücretliler, yıllık beyannamede hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilecek asgari geçim indirimi tutarını hesaplarken 2012 yılının bilgilerini dikkate alarak hesaplama yapacaklardır. 2013 yılında tevkif suretiyle vergilendirilen ücret geliri elde eden ücretlilere ödenecek asgari geçim indirimi tutarının hesaplamasında ise 2013 yılı takvim yılı başında geçerli olan asgari ücret dikkate alınacaktır.

Asgari Ücret Tespit Komisyonu tarafından 16 yaşından büyükler için asgari ücret 2012 yılının birinci altı aylık döneminde aylık brüt 886,50 TL, ikinci altı aylık dönemi için ise aylık brüt 940,50 TL olarak tespit edilmiş olup, asgari ücretin yıllık brüt tutarının hesaplanmasında ücretin elde edildiği takvim yılı başında geçerli olan tutar dikkate alınacaktır. Dolayısıyla, asgari ücretin yıllık brüt tutarı olarak (886,50 x 12=) 10.638 TL’nin dikkate alınması gerekir. Hesaplamalarda bu tutar 12 ay boyunca kullanılacak olup, 2012 yılının ikinci yarısında asgari ücretin farklı uygulanması bu hesaplamaları etkilemeyecektir.

ÖRNEK 9: Eşi ücretli olarak çalışmayan ve 3 çocuğu bulunan ücretli Bayan A nın 2013/Ocak ayında yararlanabileceği asgari geçim indirimi tutarı şu şekilde hesaplanacaktır.

2013 Yılında Asgari Ücret Yıllık Brüt Tutarı (978,60 x 12) 11.743,20TL
Mükellefin Asgari Geçim indirimi Oranı

– Mükellefin kendisi için %50

– Mükellefin eşi için %10

– Mükellefin çocukları için (%7,5 + %7,5 + %5 ) %20

%80
Asgari Geçim İndirimine Esas Tutar (11.743,20 x %80) 9.394,56 TL
Asgari Geçim İndiriminin Yıllık Tutarı (9.394,56 x %15) 1.409,18 TL
Asgari Geçim İndiriminin Aylık Tutarı (1.409,18/12) 117,43 TL

5.3. Asgari Geçim İndiriminde, Aile Fertlerinin, Emekli Maaşı Olanların ve Boşananların Durumu

Asgari geçim indirimi uygulamasında;

• Asgari geçim indirimi, ücret geliri elde eden aile fertlerinden her biri için ayrı ayrı hesaplanacaktır,

• Sadece ücret geliri elde eden eş, “çalışmayan ve herhangi bir geliri olmayan eş” kapsamında değerlendirilmeyecektir. Bunlar dışındakiler ise çalışmayan ve herhangi bir geliri olmayan eş kapsamında değerlendirilecek olup, münhasıran emekli maaşı alanlar da çalışmayan ve herhangi bir geliri olmayan eş olarak kabul edilecektir.

• Eşlerin her ikisinin de ücretli olması halinde çocuklar yalnızca sosyal güvenlik yönünden tabi oldukları eşin bildirimine dahil edilecektir,

• Boşananlar için indirim tutarının hesabında, nafakasını sağladıkları çocuk sayısı dikkate alınacaktır.

Yıl içinde iş yeri ve işvereni değişen ücretliler, yeni iş yerlerinde veya işverenleri nezdinde çalışmaya başladıkları aydan itibaren asgari geçim indiriminden yararlanmaya devam edeceklerdir._

5.4. Sakatlık İndiriminden Faydalanan Ücretlilerde Asgari Geçim İndirimi Uygulaması

Sakatlık indiriminden yararlanan ücretlinin gelir vergisi matrahı hesaplanırken sakatlık indirimi düşülecek, kalan gelir vergisi matrahı üzerinden hesaplanan gelir vergisi tutarından da yıllık asgari geçim indirimi tutarının 1/12’si mahsup edilecektir. İndirilecek tutar, kalan gelir vergisi tutarını aşamayacak ve asgari geçim indirimi farkı diğer dönemlerde de değerlendirilmeyecektir.

ÖRNEK 10: Eşi ücretli olarak çalışan, iki çocuğu olan ve 2. derece sakatlık indiriminden faydalanan asgari ücretli Bay (X)’in, Şubat/2013 ayı asgari geçim indirimi tutarı şu şekilde hesaplanacaktır.

2013 yılında Asgari Ücretin Yıllık Brüt Tutarı (978,60 TL x 12) 11.743,20 TL
Mükellefin Asgari Geçim İndirimi Oranı

– Mükellefin kendisi için %50

– Mükellefin çocukları için (%7,5+ %7,5) %15

% 65
Asgari Geçim İndirimine Esas Tutar (11.743,20 TL x % 65) 7.633,08 TL
Asgari Geçim İndiriminin Yıllık Tutarı (7.633,08 TL x % 15) 1.144,96 TL

Hesaplanan yıllık tutarın 1/12’si olan (1.144,96/12=) 95,41 TL, aylık olarak hesaplanan gelir vergisi tutarından mahsup edilecektir. Bu ücretlinin Şubat/2013 ayı için, asgari geçim indirimi mahsup işlemi aşağıdaki şekilde gerçekleştirilecektir:

2013 Yılı Şubat Ayı Brüt Ücreti 978,60 TL
2013 Yılı Şubat Ayı Tevkifat Matrahı 831,81 TL
İkinci Derece Sakatlık İndirimi Tutarı 400,00 TL
Sakatlık İndirimi Düşüldükten Sonra Kalan Tevkifat Matrahı 431,81 TL
2013 Yılı Şubat Ayı Ücretinden Hesaplanan Gelir Vergisi 64,77 TL
2013Yılı Şubat Ayı Mahsup Edilecek A.G.İ. Tutarı 95,41 TL
2013 Yılı Şubat Ayı Ödenecek Gelir Vergisi
2013Yılı Şubat Ayında Yararlanılacak A.G.İ. Tutarı 64,77 TL

Gelir vergisi hesaplanırken, %15 oranında sigorta primi ve işsizlik sigortası prim kesintisi yapılmıştır. 2013 yılı Şubat ayı brüt ücreti olan 978,60 TL den (978,60 x %15) 146,79 TL sigorta primi ve işsizlik sigortası primi indirilecektir. Dolayısıyla 2013 yılı Şubat ayı tevkifat matrahı (978,60-146,79=) 831,81TL olacaktır. Bu ücretlinin gelir vergisi matrahı hesaplanırken sakatlık indirimi de mahsup edilecek, sakatlık indiriminin mahsubundan sonra kalan gelir vergisi matrahı üzerinden hesaplanan gelir vergisi tutarından da yıllık asgari geçim indirimi tutarının 1/12’si olan 95,41 TL mahsup edilecektir. Mahsup edilecek tutar hesaplanan gelir vergisi tutarını aşamayacağından ücretli yalnızca 64,77 TL’lik tutardan yararlanacak olup, kalan 30,64 TL tutar sonraki dönemlere devredilemeyecektir.

5.4.1 2013 Yılı Asgari Geçim indirimi Tutarları

2013 Yılında tevkifata tabi ücret geliri elde eden ücretlilerin yararlanabileceği asgari geçim indirimi tutarları aşağıdaki tabloda yer almaktadır.

ASGARİ GEÇİM İNDİRİMİNİN HESAPLANMASINA İLİŞKİN TABLO

(Asgari ücret; 2013 yılı için aylık 978,60 TL yıllık 11.743,20 TL olarak dikkate alınmıştır)

ÜCRETLİNİN MEDENİ

DURUMU

(1)

ORAN

(%)

(2)

MATRAH (Yıllık Brüt Asgari Ücret X AGİ Oranı) (3) İNDİRİM TUTARI [(3) X %15] (4) AYLIK TUTAR [(4)/12] (5)
BEKÂR 50,00 5.871,50 880,73 73,39
EVLİ EŞİ ÇALIŞMAYAN 60,00 7.045,80 1.056,87 88,07
EVLİ EŞİ ÇALIŞMAYAN 1 ÇOCUKLU 67,50 7.926,53 1.188,98 99,08
EVLİ EŞİ Ç ALIŞMAYAN 2 ÇOCUKLU 75,00 8.807,25 1.321,09 110,09
EVLİ EŞİ ÇALIŞMAYAN 3 ÇOCUKLU 80,00 9.394,40 1.409,16 117,43
EVLİ EŞİ ÇALIŞMAYAN 4 ÇOCUKLU* 85,00 9.981,55 1.497,23 124,76
EVLİ EŞİ ÇALIŞAN 50,00 5.871,50 880,73 73,39
EVLİ EŞİ ÇALIŞAN 1 ÇOCUKLU 57,50 6.752,23 1.012,83 84,40
EVLİ EŞİ ÇALIŞAN 2 ÇOCUKLU 65,00 7.633,95 1.144,94 95,41
EVLİ EŞİ ÇALIŞAN 3 ÇOCUKLU 70,00 8.220,10 1.233,02 102,75
EVLİ EŞİ ÇALIŞAN 4 ÇOCUKLU 75,00 8.807,25 1.321,09 110,09
EVLİ EŞİ ÇALIŞAN 5 ÇOCUKLU 80,00 9.394,40 1.409,16 117,43
EVLİ EŞİ ÇALIŞAN 6 ÇOCUKLU 85,00 9.981,55 1.497,23 124,76

*Asgari ücretin 2013 yılı ilk 6 aylık dönemi için hesaplanan Gelir Vergisi tutarı 124,76 TL olduğundan, Asgari Geçim İndirimi 2013 yılında 124,76 TL’yi aşamayacaktır.

5.5. Medeni Halin ve Çocuk Sayısının Değişmesi Durumunda Asgari Geçim İndirimi

Ücretliler, medeni durumları ve çocuk sayıları ile eşinin iş ve gelir durumu hakkında “Aile Durumu Bildirimi” ile işverenlerine bildirimde bulunacaklardır. Durumlarında herhangi bir değişiklik olması halinde (evlenme, boşanma, ölüm, doğum vb.) bu değişiklikleri işverene bir ay içerisinde bildireceklerdir. Asgari geçim indirimi oranını etkileyen değişiklikler, söz konusu değişikliğin işverene bildirildiği tarih itibariyle uygulanacaktır.

5.6. Yıllık Beyanname Veren Ücretlilerde Asgari Geçim İndirimi Uygulaması

Gelir Vergisi Kanununun 95 inci maddesi gereği ücretlerinden vergi kesintisi yapılmayan ve bu nedenle ücretlerini yıllık beyanname ile beyan etmek zorunda olan ücretlilerde asgari geçim indirimi, yıllık beyannamede hesaplanan gelir vergisinin ücret gelirlerine isabet eden tutarından mahsup edilmesi suretiyle gerçekleştirilecektir. Bu kapsamdaki ücretliler, yıllık beyannamelerine 265 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ekinde yer alan “Aile Durumu Bildirimi”ni doldurarak ekleyeceklerdir.

Kesintiye tabi olmayan ücretlerini yıllık beyanname ile beyan etmek zorunda olan ücretliler bu beyannameye diğer gelir unsurlarını da dahil etmeleri halinde asgari geçim indirimi, yıllık beyannamede sadece ücret gelirlerine isabet eden gelir vergisinden mahsup edilecektir.

Birden fazla işverenden kesinti yoluyla vergilendirilen ücret geliri elde edilmesi dolayısıyla ücret gelirinin yıllık beyanname ile beyan edilmesi halinde, yıl içinde işveren aracılığıyla asgari geçim indiriminden yararlanılması nedeniyle, yıllık beyannamede asgari geçim indiriminden yararlanılması mümkün değildir.

Ücretlerinden vergi kesintisi yapılan ve işverenler aracılığıyla yıl içinde asgari geçim indiriminden yararlanan mükelleflerin, kesintiye tabi ücret gelirlerini yıllık beyannameye dahil etmeleri halinde, beyan edilen gelir üzerinden hesaplanan vergiden, yıl içinde kendisine ödenen ücret üzerinden kesilen gelir vergisinin asgari geçim indirimi mahsup edilmeden önceki tutarı mahsup edilecektir. Böylelikle, kaynakta vergileme sırasında ücretliye ödenmiş olan asgari geçim indirimi tutarlarının, yıllık beyanname üzerinden yapılan vergileme sonucunda da ücretlide kalması sağlanmış olacaktır.

5.7. Yıllık Beyannamede Mahsup Edilecek 2012 Yılı Asgari Geçim İndirimi Tutarları

ASGARİ GEÇİM İNDİRİMİNİN HESAPLANMASINA İLİŞKİN TABLO

(Asgari ücret; 2012 yılı için aylık 886,50 TL yıllık 10.638,00 TL olarak dikkate alınmıştır)

ÜCRETLİNİN MEDENİ

DURUMU

(1)

ORAN

(%)

(2)

MATRAH (Yıllık Brüt Asgari Ücret X AGİ Oranı) (3) İNDİRİM TUTARI [(3) X %15] (4) AYLIK TUTAR [(4)/12] (5)
BEKÂR 50,00 5.319,00 797,85 66,48
EVLİ EŞİ ÇALIŞMAYAN 60,00 6.382,80 957,42 79,78
EVLİ EŞİ ÇALIŞMAYAN 1 ÇOCUKLU 67,50 7.180,65 1.077,09 89,75
EVLİ EŞİ Ç ALIŞMAYAN 2 ÇOCUKLU 75,00 7.978,50 1.196,77 99,73
EVLİ EŞİ ÇALIŞMAYAN 3 ÇOCUKLU 80,00 8.510,40 1.276,56 106,38
EVLİ EŞİ ÇALIŞMAYAN 4 ÇOCUKLU* 85,00 9.042,30 1.356,34 113,03
EVLİ EŞİ ÇALIŞAN 50,00 5.319,00 797,85 66,48
EVLİ EŞİ ÇALIŞAN 1 ÇOCUKLU 57,50 6.116,85 917,52 76,46
EVLİ EŞİ ÇALIŞAN 2 ÇOCUKLU 65,00 6.914,70 1.037,20 86,43
EVLİ EŞİ ÇALIŞAN 3 ÇOCUKLU 70,00 7.446,60 1.116,99 93,08
EVLİ EŞİ ÇALIŞAN 4 ÇOCUKLU 75,00 7.978,50 1.196,77 99,73
EVLİ EŞİ ÇALIŞAN 5 ÇOCUKLU 80,00 8.510,40 1.276,56 106,38
EVLİ EŞİ ÇALIŞAN 6 ÇOCUKLU 85,00 9.042,30 1.356,34 113,03

*Asgari ücretin 2012 yılı ilk 6 aylık dönemi için hesaplanan Gelir Vergisi tutarı 113,03 TL olduğundan, Asgari Geçim İndirimi 2012 yılında 113,03 TL’yi aşamayacaktır.

6. ÜCRET GELİRİ İLE DİĞER GELİRLERİN BİRLİKTE BEYAN EDİLMESİ DURUMUNDA

2012 takvim yılına ilişkin olup, yıllık gelir vergisi beyannamesinde 58.000 TL’yi aşacak şekilde ücretle birlikte diğer gelirlerin de beyan edilmesi durumunda, 58.000 TL’yi aşan tutarın ücret gelirine isabet eden kısmına daha düşük vergi oranının uygulanması gerekmekte olup, ücret geliri nedeniyle eksik hesaplanması gereken vergi tutarı aşağıda gösterilen şekilde hesaplanabilecektir.

– Beyannameye dahil edilen tüm gelirlerin toplamından oluşan Vergiye Tabi Gelir (Matrah) üzerinden, tarifenin ücret dışındaki gelirler için geçerli olan vergi oranları esas alınarak gelir vergisi hesaplanacak,

– Beyannameye dahil edilen ücret gelirinin, beyan edilen toplam gelir içindeki oranı bulunarak, bu oranın toplam Vergiye Tabi Gelirin (Matrah) 58.000 TL’yi aşan kısmına uygulanması sonucunda ulaşılacak tutara (Bu tutar en fazla 88.000 – 58.000 = 30.000 TL olabilecektir.) %8 oranının uygulanması suretiyle, beyan edilen ücret geliri dolayısıyla toplam vergiden indirilecek gelir vergisi tutarı hesaplanacak,

– Ücret geliri dolayısıyla eksik hesaplanması gereken vergi tutarının, beyannamedeki tüm gelirlerin toplamından oluşan matrah üzerinden hesaplanan vergi tutarından düşülmesi suretiyle, beyannamede gösterilecek “hesaplanan gelir vergisi” tutarı bulunmuş olacaktır.

7. ÜCRET GELİRLERİNİN BEYANINA İLİŞKİN ÖRNEKLER

ÖRNEK 11 : Eşi çalışan ve üç çocuğu olan Bay (A), 2012 yılında birinci işverenden 45.000 TL, ikinci işverenden ise 28.000 TL ücret geliri elde etmiştir. Ücretlerin tamamı tevkif yoluyla vergilendirilmiş bulunmaktadır.

Birden sonraki işverenden alınan ücret (28.000 TL), 2012 yılı için 25.000 TL’lik beyan sınırını aştığı için, 73.000 TL’lik ücret gelirinin tamamı beyan edilecektir.

Asgari geçim indirimi tutarı, ücretlinin yıl içinde net ücreti hesaplanırken tevkif edilen vergi tutarından mahsup edilmek suretiyle mükellefe yansıtılmıştır.

Yıllık gelir vergisi beyannamesi verilmesi nedeniyle beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisinden, asgari geçim indirimi mahsup edilmeden önceki vergi tevkifatı tutarları toplamı olan (8.077,50+4.260 =)12.337,50 TL1 beyanname üzerinden mahsup edilecektir. Bu durumda ödenecek gelir vergisi aşağıdaki gibi hesaplanacaktır;

Ücret Geliri (45.000 +28.000) 73.000 TL
Sigorta prim ödemesi (73.000 x %15)* 10.950 TL
Kalan (73.000 – 10.950) 62.050 TL
Vergiye Tabi Gelir (Matrah) 62.050 TL
Hesaplanan Gelir Vergisi 14.503,50 TL
Mahsup Edilecek Gelir Vergisi (8.077,50+4.260) (Asgari Geçim İndirimi Mahsup Edilmeden Önceki Vergi) 12.337,50 TL
Ödenecek Gelir Vergisi (14.503,50 – 12.337,50) 2.166,00 TL

* Gelir vergisi hesaplanırken, %15 oranında sigorta primi ve işsizlik sigortası prim kesintisi yapılmıştır. Yıl içindeki gelir vergisi stopajı şu şekilde hesaplanacaktır. Birinci ücret için (45.000 x %15 = 6.750 sigorta primi) (45.000 – 6.750 = 38.250 gelir vergisi matrahı) 38.250 TL gelir vergisi matrahından 8.077,50 TL gelir vergisi stopajı yapılmıştır. İkinci ücret için (28.000 x %15 = 4.200 sigorta primi) (28.000 – 4200 = 23.800 gelir vergisi matrahı) 23.800 TL gelir vergisi matrahından 4.260 TL gelir vergisi stopajı yapılmıştır.

ÖRNEK 12: Yabancı ülke konsolosluğunda çalışan ve ücret istisnasından yararlanmayan Türk uyruklu Bay (B), 2012 yılında 60.000 TL ücret geliri elde etmiştir. Ödevlinin eşi çalışmamakta ve bir çocuğu bulunmaktadır.

Bu gelirler için 2013 yılında verilecek yıllık beyannamede asgari geçim indirimi aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.

2012 yılında Asgari Ücretin Yıllık Brüt Tutarı (886,50 x 12) 10.638 TL
Mükellefin Asgari Geçim İndirimi Oranı % 67,5
– Mükellefin kendisi için %50
– Mükellefin eşi için %10
– Mükellefin çocukları için %7,5
Asgari Geçim İndirimine Esas Tutar (10.638 x %67,5) 7.180,65 TL
Asgari Geçim İndiriminin Yıllık Tutarı (7.180,65 x %15) 1.077,10 TL

Ücret geliri nedeniyle verilen yıllık beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisi tutarı 11.520,00 TL’dir. Yıllık beyannamede hesaplanan vergi toplamından, asgari geçim indirimi tutarı olan 1.077,09 TL mahsup edilecektir. Böylece yıllık beyanname ile bildirilen ücret gelirine isabet eden vergiden, asgari geçim indirimi tutarı mahsup edilerek indirim tutarı ücretliye yansıtılacaktır. Bu durumda ödenecek gelir vergisi aşağıdaki gibi hesaplanacaktır.

Ücret Geliri 60.000 TL
Sigorta prim ödemesi (60.000 x %15) 9.000 TL
Kalan (60.000-9.000) 51.000 TL
Vergiye Tabi Gelir (Matrah) 51.000 TL
Hesaplanan Gelir Vergisi (%15-20-27) 11.520 TL
Mahsup Edilecek Asgari Geçim İndirimi Tutarı 1.077,09 TL
Ödenecek Gelir Vergisi (11.520 – 1.077,09) 10.442,97 TL
ÖRNEK 13: Bayan (C)’nin 2012 yılında elde ettiği gelirlere ilişkin bilgileri aşağıdaki gibidir.
(B) Özel Dershanesinden elde ettiği ücret gelirinin yıllık tutarı 45.000 TL
(A) Özel Okulundan elde ettiği ücret gelirinin yıllık tutarı 35.000 TL
Beyan edilecek ücret tutarı 80.000 TL

Mükellef iki ayrı işverenden ücret geliri elde etmekte olup, ücretlerin tamamı tevkif yoluyla vergilendirilmiş bulunmaktadır. Ödevli, yıl içinde en fazla ücret aldığı işvereni aracılığıyla asgari geçim indirimi uygulamasından yararlanmıştır.

Mükellef yıl içinde (8.077,50 + 5.782,50 =) 13.860 TL kesinti yoluyla vergi (asgari geçim indirimi mahsup edilmeden önceki vergi tevkifatı tutarı) ve 12.000 TL sigorta primi ödemiştir.

Mükellef ayrıca kendisine, eşine ve küçük çocuklarına ilişkin 5.000 TL eğitim ve sağlık harcamasında, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı (X) İlköğretim Okuluna da 2.500 TL bağışta bulunmuştur.

Birinci işverenden alınan ücret hariç, ikinci işverenden alınan ücret toplamı 2012 yılı için 25.000 TL olan beyan sınırını aştığı için birinci ve ikinci işverenden alınan toplam (35.000 +45.000 =) 80.000 TL ücret gelirinin tamamı beyan edilecektir.

Mükellef gelir vergisi matrahının tespitinde (Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu maddesi uyarınca);

• Beyan ettiği gelirinin % 10′ unu aşmaması, Türkiye’de yapılması ve gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunan gerçek veya tüzel kişilerden alınacak belgelerle tevsik edilmesi şartıyla, mükellefin kendisi, eşi ve küçük çocuklarına ilişkin olarak yapılan eğitim ve sağlık harcamalarını,

İlköğretim Okuluna yaptığı 2.500 TL’lik bağış tutarının tamamı da yukardaki hüküm gereğince gelir vergisi matrahından indirilebilecektir.

Mükellefin beyanı aşağıdaki gibi olacaktır:

Ücret Geliri 80.000 TL
Sigorta Prim Ödemesi 12.000 TL
Kalan (80.000 – 12.000) 68.000 TL
Eğitim ve Sağlık Harcaması 5.000 TL
Eğitim ve Sağlık Tesislerine İlişkin Bağış ve Yardımlar 2.500 TL
İndirimler Toplamı (5.000 + 2.500) 7.500 TL
Vergiye Tabi Gelir (Matrah) (68.000 – 7.500) 60.500 TL
Hesaplanan Gelir Vergisi 14.085 TL
Mahsup Edilecek Gelir Vergisi

(Asgari Geçim İndirimi mahsup edilmeden önceki vergi)

13.860 TL
Ödenecek Gelir Vergisi (14.085 – 13.860) 225 TL

Not: 14, 15 ve 16 nolu örneklerde; gelir vergisi hesaplanırken, ücret gelirlerinden %15 oranında sigorta prim ve işsizlik sigortası prim kesintisi yapıldığı varsayılmıştır.

ÖRNEK 14: Bay (A)’nın 2012 yılına ilişkin Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesindeki gelirleri aşağıdaki gibidir.

Beyan Edilen Serbest Meslek Kazancı 45 000 TL
Beyan Edilen Ücret Geliri (l.İşverenden Alınan, Tevkifata Tabi Tutulmuş) 28 500 TL
Beyan Edilen Ücret Geliri (2.İşverenden Alınan, Tevkifata Tabi Tutulmuş) 27 000 TL
Vergiye Tabi Gelir (Matrah) (45.000 TL + 28.500 + 27.000) 100 .500 TL

Serbest meslek kazancı nedeniyle her halükarda beyanname verilecektir. Birinci işveren hariç, ikinci işverenden alınan ücret tutarı 25.000 TL’lik beyan sınırını aştığından birinci işverenden alınan ücret geliri dahil ücret gelirinin tamamı da beyan edilecektir.

Mükellef yıl içinde (Birinci Ücret için 4.345 + İkinci Ücret için 4.090 + Serbest Meslek Kazancı için 9.000 =) 17.435 TL kesinti yoluyla vergi ödemiştir.

Diğer taraftan, 2012 takvim yılında elde edilen ücret ve diğer gelirlerin vergilendirilmesinde uygulanacak tarife Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde belirlenmiş olup, ücret geliri ile diğer gelir unsurlarının birlikte beyan edilmesi ve beyannamedeki toplam gelirin 58.000 TL’yi aşması nedeniyle, gelir vergisinin hesaplanması 75 Sıra No.lu Gelir Vergisi Sirkülerinde yapılan açıklamalara göre yapılacaktır.

Buna göre, gelir vergisi tutarı aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.

Beyan Edilen Vergiye Tabi Gelir (Matrah) Üzerinden Hesaplanan Vergi [(100.500- 58.000) x % 35 + 13.410] 28.285 TL
Beyan Edilen Ücret Gelirinin Beyan Edilen Toplam Gelir İçindeki Oran [(55.500) / 100.500] % 55,22
58.000 TL’yi Aşan Vergiye Tabi Gelirin (Matrah), Beyan Edilen Ücret Gelirine Tekabül Eden Kısmı [(100.500 – 58.000) x % 55,22] 23.468,50 TL
Beyan Edilen Ücret Geliri Dolayısıyla Eksik Hesaplanacak Gelir Vergisi

(23.468,50 x % 8)

1.877,48 TL
Hesaplanan Gelir Vergisi (28.285 – 1.877,48 ) 26.407,52 TL
Mahsup Edilecek Gelir Vergisi Toplamı (4.345 + 4.090 + 9.000) 17.435 TL
Ödenecek Gelir Vergisi (26.407,52- 17.435 ) 8.972,52 TL

ÖRNEK 15: Bay (C)’nın 2012 yılına ilişkin Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesindeki gelirleri aşağıdaki gibidir.

Beyan Edilen Serbest Meslek Kazancı 80 000 TL
Beyan Edilen Ücret Geliri (1.İşverenden Alınan, Tevkifata Tabi Tutulmuş) 45 000 TL
Beyan Edilen Ücret Geliri (2.İşverenden Alınan, Tevkifata Tabi Tutulmuş) 35 000 TL
Beyan Edilen Ücret Geliri (3.İşverenden Alınan, Tevkifata Tabi Tutulmuş) 28 000 TL
Konut Kira Geliri (Götürü Gider Usulü Tercih Edilmiştir) 36 000 TL
Toplam Gelir (80.000+45.000+35.000+28.000+36.000) 224 . 000 TL

Serbest meslek kazancı nedeniyle her halükarda beyanname verilecektir. Birinci işveren hariç, ikinci ve üçüncü işverenden alınan ücret tutarı 25.000 TL’lik beyan sınırını aştığından birinci işverenden alınan ücret geliri dahil ücret gelirinin tamamı da beyan edilecektir.

Mükellef yıl içinde (Birinci işveren 8.077,50 + İkinci işveren 5.782,50 + Üçüncü işveren 4.260 + Serbest Meslek Kazancından 16.000 =) 34.120 TL tevkif suretiyle vergi ödemiştir.

Bay (C)’nin konut kira geliri tevkifata tabi olmadığı için beyanname verilecektir. Bay (C) serbest meslek kazancını yıllık beyanname ile bildirmek zorunda olduğundan GVK’nın 21 inci maddesinde yer alan 2012 yılı için 3.000 TL’lik istisnadan yararlanamayacaktır. Konut kirasının gayrisafi tutarı 36.000 TL olup, götürü gider usulünde gayrimenkul sermaye iradının % 25’i olan (36.000 x 0,25 =) 9.000 TL’yi gider olarak indirerek, bakiye 27.000 TL’yi gayrimenkul sermaye iradından dolayı matrah olarak beyan edilecektir.

Diğer taraftan, 2012 takvim yılında elde edilen ücret ve diğer gelirlerin vergilendirilmesinde uygulanacak tarife Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde belirlenmiş olup, ücret geliri ile diğer gelir unsurlarının birlikte beyan edilmesi ve beyannamedeki toplam gelirin 58.000 TL’yi aşması nedeniyle, gelir vergisinin hesaplanması 75 Sıra No.lu Gelir Vergisi Sirkülerinde yapılan açıklamalara göre yapılacaktır.

Buna göre, ödenecek gelir vergisi tutarı aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.

Toplam Gelir Üzerinden Hesaplanan Gelir Vergisi Matrahı (80.000+45.000+35.000+28.000+27.000) 215.000 TL
Beyan Edilen Vergiye Tabi Gelir (Matrah) Üzerinden Hesaplanan Vergi [(215.000- 58.000) x % 35 + 13.410] 68.360 TL
Beyan Edilen Ücret Gelirinin Beyan Edilen Toplam Gelir İçindeki Oran [(108.000) / 215.000] % 50,23
58.000 TL’yi Aşan Vergiye Tabi Gelirin (Matrah), Beyan Edilen Ücret Gelirine Tekabül Eden Kısmı [(215.000 – 58.000) x % 50,23]

(Bu tutar en fazla (88.000-58.000=) 30.000 TL olabilecektir)

30.000 TL
Beyan Edilen Ücret Geliri Dolayısıyla Eksik Hesaplanacak Gelir Vergisi

(30.000 x % 8)

2.400 TL
Hesaplanan Gelir Vergisi (68.360 – 2.400 ) 65.960 TL
Mahsup Edilecek Gelir Vergisi Toplamı (8.077,50 + 5.782,50 + 4.260 TL + 16.000) 34.120 TL
Ödenecek Gelir Vergisi (65.960 – 34.120 ) 31.840 TL

ÖRNEK 16: Bayan (B), 2012 yılında tevkifata tabi tutulmuş birinci işverenden 35.000 TL, ikinci işverenden 27.000 TL ücret geliri elde etmiştir. Ödevli ayrıca, 3.500 TL alacak faizi ve brüt 56.000 TL de tam mükellef bir kurumdan kar payı elde etmiştir.

Birinci işverenden elde edilen ücret geliri 35.000 TL
İkinci işverenden elde edilen ücret geliri 27.000 TL
Elde edilen toplam kar payı 56.000 TL
Alacak faizi 3.500 TL
Mevduat faizi 42.000 TL
Katılım Bankasından kar ve zarara katılma hesabı karşılığından ödenen
kar payları 37.000 TL
Beyan edilecek gelir tutarı (56.000+3.500+35.000+27.000) 121.500 TL

Mükellef yıl içinde (Kar Payından 8.400 + Birinci işverenden 5.782,50 + İkinci işverenden 4.090=) 18.272,5 TL tevkif suretiyle vergi ödemiştir.

Birinci işveren hariç, ikinci ve üçüncü işverenden alınan ücret tutarı 25.000 TL’lik beyan sınırını aştığından birinci işverenden alınan ücret geliri dahil ücret gelirinin tamamı olan 62.000 TL beyan edilecektir.

Ödevlinin tam mükellef bir kurumdan elde ettiği kesintiye tabi tutulmuş 56.000 TL’lik kar payının yarısı gelir vergisinden istisna olup kalan 28.000 TL GVK’nın 86/c maddesi hükmü gereğince 25.000 TL’lik beyanname verme sınırını aştığından beyan edilecektir. Beyan edilen tutar üzerinden hesaplanan gelir vergisinden, kurum bünyesinde karın dağıtımı aşamasında yapılan vergi kesintisinin tamamı (istisnaya isabet eden kısım dahil) mahsup edilecektir.

GVK’nın 86/1-d maddesine göre kesinti ve istisna uygulamasına tabi olmayan menkul sermaye iradı toplamının 2012 yılı için 1.290 TL’yi aşmaması halinde beyan edilmemesi gerekmektedir. Örnekte 3.500 TL alacak faizi kesinti ve istisna uygulanmayan bir gelir olup, bu gelirin toplamı 2012 yılı için beyanname verme sınırı olan 1.290 TL’yi aştığından, 3.500 TL’nin tamamı beyan edilecektir.

Mevduat faizi ve Katılım Bankasından kar ve zarara katılma hesabı karşılığından ödenen kar payları Gelir Vergisi Kanununun Geçici 67 nci maddesi kapsamında tevkifata tabi tutulduğundan beyannameye dahil edilmeyecektir.

Diğer taraftan, 2012 takvim yılında elde edilen ücret ve diğer gelirlerin vergilendirilmesinde uygulanacak tarife Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde belirlenmiş olup, ücret geliri ile diğer gelir unsurlarının birlikte beyan edilmesi ve beyannamedeki toplam gelirin 58.000 TL’yi aşması nedeniyle, gelir vergisinin hesaplanması 75 Sıra No.lu Gelir Vergisi Sirkülerinde yapılan açıklamalara göre yapılacaktır.

Buna göre, ödenecek gelir vergisi tutarı aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.

Gelir Vergisi Matrahı (28.000+3.500+35.000+27.000) 93.500 TL
Beyan Edilen Vergiye Tabi Gelir (Matrah) Üzerinden Hesaplanan Vergi [(93.500- 58.000) x % 35 + 13.410] 25.835 TL
Beyan Edilen Ücret Gelirinin Beyan Edilen Toplam Gelir İçindeki Oran [(62.000) / 93.500] % 66,31 TL
58.000 TL’yi Aşan Vergiye Tabi Gelirin (Matrah), Beyan Edilen Ücret Gelirine Tekabül Eden Kısmı [(93.500 – 58.000) x % 66,31] 23.540,05 TL
Beyan Edilen Ücret Geliri Dolayısıyla Eksik Hesaplanacak Gelir Vergisi

(23.540,05 x % 8)

1.883,20 TL
Hesaplanan Gelir Vergisi (25.835 – 1.883,20) 23.951,80 TL
Mahsup Edilecek Gelir Vergisi Toplamı (8.400,00 + 5.782,50 + 4.090,00 TL ) 18.272,50 TL
Ödenecek Gelir Vergisi (23.951,80 – 18.272,50 ) 5.679,30 TL

8. BEYANNAMENİN DOLDURULMASINDA DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR

■ Beyanname bir örnek doldurulacaktır.

■ Mavi veya siyah tükenmez kalem kullanılarak BÜYÜK MATBAA HARFLERİ ile doldurulacaktır.

■ Okunaklı bir şekilde silinti ve kazıntı yapılmadan düzenlenmesine özen gösterilecektir.

■ Rakamlar arasına herhangi bir işaret konulmayacaktır.

■ Sayısal ifadeler romen rakamı ile yazılmayacaktır.

■ Alfabetik karakterler sola, sayısal karakterler sağa yanaşık olarak yazılacaktır.

■ Elektronik ortamda beyanname verecek olan mükellefler beyannamelerini, https ://ebeyanname.gib.gov.tr adresinde yer alan kılavuza uygun olarak dolduracaklardır.

9. VERGİNİZİ ÖDEYEBİLECEĞİNİZ ANLAŞMALI BANKALAR (2)

AKBANK TAŞ. AKTİF YATIRIM BANKASI AŞ. ALBARAKA TÜRK KATILIM BANKASI A Ş. ALTERNATİFBANK AŞ. ANADOLUBANK A Ş. ASYA KATILIM BANKASI AŞ. CITIBANK A Ş. DENİZBANK AŞ. EUROBANK TEKFEN AŞ. FİNANSBANK A Ş. HSBC BANK AŞ. ING BANK AŞ. KUVEYT TÜRK KATILIM BANKASI AŞ. ŞEKERBANK TAŞ. TC. ZİRAAT BANKASI AŞ. TEKSTİLBANK AŞ. TURKISHBANK A Ş. TURKLAND BANK A Ş. TÜRK EKONOMİ BANKASI AŞ. TÜRKİYE FİNANS KATILIM BANKASI AŞ. TÜRKİYE GARANTİ BANKASI AŞ. TÜRKİYE HALK BANKASI AŞ. TÜRKİYE İŞ BANKASI AŞ. TC. POSTA VE TELGRAF TEŞKİLATI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ (PTT) 3 TÜRKİYE VAKIFLAR BANKASI T.A.O.

29

1  Genel ve özel bütçeli kamu idarelerine, il özel idarelerine, belediyelere ve köylere bağışlanan okul, sağlık tesisi ve yüz yatak (kalkınmada öncelikli yörelerde elli yatak) kapasitesinden az olmamak üzere öğrenci yurdu ile çocuk yuvası, yetiştirme yurdu, huzurevi, bakım ve rehabilitasyon merkezi inşası dolayısıyla yapılan harcamalar veya bu tesislerin inşası için bu kuruluşlara yapılan her türlü bağış ve yardımlar ile mevcut tesislerin faaliyetlerini devam ettirebilmeleri için yapılan her türlü nakdî ve aynî bağış ve yardımların tamamını

gelir vergisi beyannamesinde bildirilecek gelirlerden indirim konusu yapabilecektir.

Buna göre; mükellefin yapmış olduğu eğitim ve sağlık harcaması tutarı olan 5.000 TL, beyan edilen gelirin %10’u olan (80.000 x %10=) 8.000 TL’nin altında kaldığından 2012 takvim yılında yapılan 5.000 TL eğitim ve sağlık harcamasının tamamı indirilecektir. Ayrıca, (X)

2 PTT işyerlerince sadece Trafik İdari Para Cezası, Geçiş Ücreti ve İdari Para Cezası tahsilatı

3 yapılmaktadır.

Bir önceki yazımız olan Serbet Muhasebeci Mali Müşavirler Taksimde Toplandı başlıklı makalemizde Bağımsız Denetim Yönetmeliğine Tepkiler, İstanbul SMMMO Taksim Toplantısı ve Mali Müşavirler Siyahlara Büründü hakkında bilgiler verilmektedir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir